Domus Romana

Domus – standardowy dom miejski. Od czasów cesarstwa termin stosowany był na określenie luksusowych rezydencji arystokracji.

Dom starorzymski, z okresu królestwa i republiki, składał się z 3 części – przedniej atrium, środkowej tablinum i z otwartego, otoczonego kolumnami peristilum. Do domu wchodziło się przez kryty przedsionek vestibulum, gdzie gości witał mozaikowy napis SALVE (w wypadku mniej gościnnych gospodarzy CAVE CANEM). Atrium – główna sala, centum życia rodzinnego kryta była spadzistym do wnętrza dachem z otworem compluvium, przez który w basenie impluvium zbierała się woda deszczowa. W atrium znajdował się ołtarz Westy oraz lararium – kapliczka z posążkami Larów i Penatów – opiekuńczych bóstw domowych. Wokół niego znajdowały się pokoje użytkowe – sypialnie – cubiculum, jadalnia – triclinum, izby niewolników i spiżarnie. Bezpośrednio z atrium przechodziło się do pokoju pana – tablinum, a z niego do ogrodu – hortus. Ściany po prostu bielono a podłoge stanowiło gliniane klepisko.

Atrium

Lararium, Casa dei Vetti, Pompeje.

Dom poety Tragicznego, Pompeje.

Od połowy II w. p.n.e. powstało nowy typ domu oparty na wzorach greckich, czyli dom grecko-rzymski. Atrium spełniało teraz rolę reprezentacyjnego hallu, a życie rodzinne przeniosło się do rozbudowanego perystylu. Sadzono w nim rośliny i ozdabiano dziełami sztuki, mieściła się tam także piscina, czyli sadzawka. Do peristilum przylegała exhedra, która była obszernym pokojem, podobnym do tablinum i spełniał rolę salonu lub wspólnej jadalni. W najbardziej zbytkownych domach, dodatkowo budowano biblioteki, osobiste gimnazjony i hipodromy czy termy.Domy tego okresu charakteryzowały się duża powierzchnią i bogatym wystrojem – klepiska zastąpiono mozaikami a ściany zdobiono freskami, stiukami i marmurami.

Atrium, Dom Marca Lucretiusa Fronto, Pompeje.

Cubiculum, Willa Misteriów, Pompeje.

Triclinium, Willa Misteriów.

Perystyl, Casa dei Vetti, Pompejei.

Piscina.

Bogatszymi formami rzymskich domów były wille – domy na wsi służący działalności rolniczej i przyjemnościom. Założenia dzieliły się na 2 części – pomieszczenia robotnicze i dla służby – pars rustica i wygodną rezydencję właściciela – pars urbana.Obok willi wiejskich (villa rustica) istniały także wille nadmorskie (villa maritima) i miejskie (villa urbana).

Najbardziej znanym założeniem tego typu jest Willa Hadriana w Tivoli (niesamowity kompleks zdecydowanie zasługujący na osobny post ;)).

Willa Hadriana, Tivoli.

Willa Misteriów, Pompeje.

Najbardziej charakterystyczną rzeczą w domu rzymskim były freski. Najwięcej z nich zachowało się w Pompejach, dlatego malarstwo pompejańskie stało się umownym terminem, którym określa się rzymskie malarstwo ścienne z okresu od II w. p.n.e. do 79 n.e. Dzieli się ono na 4 grupy stylowe a podziału w 1888 roku dokonał August Mau.

Styl pierwszy inkrustacyjny – II w.-ok. 80 p. n. e.

Cechowała go imitacja barwnych, marmurowych wykładzin ściennych. Płaszczyzna ściany została podzielona na trzy poziome części. Najniższy pas naśladował cokół. Malowany był na żółto, co odpowiadało kolorowi drewna. Część środkowa zdobiona była płaskimi płytami układanymi poziomo w kolorach naśladujących wielobarwne marmury, wieńczył ją gzyms ze stiuku. Najwyższy pas stanowiła gładka, biała ściana, czasem wykończona pasem drugiego gzymsu. Podział uzupełniany był przez stiukowe pilastry.

Villa di Arianna, Stabiae.

Dom Salustiusza, Pompeje.

Casa sannitica, Herkulanum.

Styl drugi – architektoniczny – 80-15 p.n.e.

Jego wyróżnikiem są iluzjonistyczne przedstawienia pejzażu i motywów architektonicznych. Dekoracja miała wprowadzić wrażenie większych przestrzeni. Na ścianach pojawiły się imitacje obrazów tablicowych przedstawiające sceny mitologiczne a elementy sztukaterii stopniowo zostały zastępowane ich malarskimi odpowiednikami. Po 70 r. p.n.e. wprowadzone zostały malarskie iluzje naśladujące prześwity w ścianach, pojawiły się także pierwsze naśladownictwa obrazów tablicowych. Po roku 50 p.n.e. zaczęto wprowadzać zmiany potęgujące wrażenie przestrzeni, dekoracje coraz bardziej przypominały dekoracje teatralne. Wprowadzono też pejzaż ogrodowy wraz z ogrodową architekturą. W latach czterdziestych wprowadzone zostały duże kompozycje pokrywające całe ściany w taki sposób, jakby one w ogóle nie istniały lub były przeźroczyste, a widoczny pejzaż oglądany był w naturze. Po 40 p.n.e  stopniowo zaczęto zamykać otwarte prześwity, coraz częściej stosowane były dekoracje malowane wprost na ścianach w formie obrazów tablicowych.

Dom Labirytnu, Pompeje.

Villa Oplontis, Pompeje.

Willa Misteriów, Pompeje.

Cubiculum, Willa P. Fanniusa Synistora, Boscoreale.

Willa P. Fanniusa Synistora.

Willa P. Fanniusa Synistora.

Kobieta grająca na kitarze, Willa P. Fanniusa Synistora.

Styl trzeci egiptyzujący – ok. 20 p.n.e. do 50 r. n.e.

W tym okresie zanika iluzjonizm, przestrzega się ścisłej symetrii podziału ściany i centralnej kompozycji dekoracji. Płaszczyzny rozdzielone są malarskimi motywami geometrycznymi lub roślinnymi w formie girland rozwieszonych pomiędzy smukłymi kolumienkami, przypominającymi podstawy kandelabrów. Pola środkowe zajmują imitacje obrazów. Boczne płaszczyzny zdobiono pojedynczymi motywami w formie figur, mniejszych obrazków. W tle pojawiają się delikatne motywy ptaków lub częściowo fantastycznych zwierząt. Często wprowadzane były rośliny i zwierzęta charakterystyczne dla pejzażu egipskiego.

Tablinum, Dom M. Lucretiusa Fronto, Pompeje.

Hektor i Andromacha, Dom M. Lucretiusa Fronto.

Dom M. Lucretiusa Fronto.

Casa degli Amorini Dorati, Pompeje.

Casa del brazalete de oro, Pompeje.

Casa del brazalete d’ oro.

Casa del brazalete d’ oro.

Casa del brazalete d’oro.

Willa Agryppy Postumusa, Boscoreale.

Styl czwartyiluzjonistyczny – 50-100 n. e.

Dla ostatniego stylu charakterystyczny jest silny iluzjonizm – ściany rozbite są wieloplanowo malowanymi motywami architektonicznymi, często w fantastycznych układach. Zanikł podział płaszczyzny ściany na trzy części, chociaż dalej popularne są kopie obrazów tablicowych.Inną cechą jest różnorodność tematyki (sceny rodzajowe, teatralne, martwe natury, pejzaże) oraz bogactwo barw i wielość szczegółów.

Insula Occidentalis, Herculanum.

Scena z „Ifigenii w Taurydzie” Eurypidesa, Casa dei Vettii, Pompeje.

Ślub Zefira i Chloris, Casa del Naviglio, Pompeje.

Muza, Termy, Hospitium dei Sulpicii, Murecine.

Scena z rybakiem i kapłanem przed sarkofagiem Harpocratesa, Świątynia Izydy, Pompeje.

Stragan z chlebem, Praedia of Julia Felix, Pompeje.

Polifem i Galatea, Casa dei Capitelli colorati, Pompeje.

Martwa natura z brzoskwiniami, Herkulanum.

Martwa natura z ptakami, jajkami i brązowymi naczyniami, Praedia di Iulia Felix, Pompeje.

k.

2 thoughts on “Domus Romana

  1. Domus jest rodzaju żeńskiego, dlatego powinno być „domus Romana” – przymiotnik wielką literą, ponieważ przymiotniki określające narodowość należy pisać wielką literą (Romanus, Graecus, Germanicus, etc. ) 😉

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s