Święty Jerzy i smok

Then said Saint George: Fair daughter, doubt ye no thing hereof for I shall help thee in the name of Jesu Christ.

Jacobus de Voraigne, Legenda Aurea (William Caxton, 1483).

Według tradycji św. Jerzy urodził się w Kapadocjii (według innej wersji w palestyńskiej Lyddi) między 275 i 285 r. n. e. a zmarł w Nikomedii. Pochodził z dobrej chrześcijańskiej rodziny, jego matką była pochodząca z Palestyny Polychronia, ojciec, Gerontius, był oficerem rzymskiej armii. Jerzy śladem ojca wybrał karierę wojskową – został trybunem wojskowym a później członkiem gwardii cesarza Dioklecjana. Cesarz wydał edykt nakazujący aresztowanie wszystkich chrześcijańskich żołnierzy, chyba że złożą ofiarę rzymskim bogom. Jerzy odmówił. Dioklecjan nie chcąc stracić jednego ze swoich zaufanych żołnierzy obiecywał nagrody w zamian za hołd pogańskim bogom, Jerzy jednak pozostawał nieugięty. Został stracony przez ścięcie, po uprzednich torturach, 23 kwietnia 303 r. pod murami Nikomedii.

Męczeństwo św. Jerzego, Huntington Catalog, HM 3027, f. 49.

Św. Jerzy jest znany z przedstawień walki ze smokiem. Legenda o świętym i smoku ma korzenie wschodnie, najwcześniejszy znany opis mitu pochodzi z  X-XI w. z terenów Kapadocji i Gruzji. Legenda przybyła na średniowieczne dwory wraz z krucjatami i została rozpowszechniona w romansach i hagiografiach – Passio Georgii ze Speculum Historiale Vincenta z Beauvais  i Złotej Legendy Jakuba de Voragine’s (ok. 1260). Wtedy też broń, którą św. Jerzy pokonał smoka, nazywano Ascalon.

Akcja legendy rozgrywa się w mieście Silene w Libii. Było tam jezioro, którego pilnował smok. W zamian za dostęp do wody mieszkańcy musieli ofiarować codziennie 2 owce, a jeśli ich nie było losować ofiarę spośród ludności. Zdarzyło się, ze los padł na córkę króla (nazywaną czasem Sabrą). Król ofiarował wszystkie swoje bogactwa, ale mieszkańcy pozostali niewzruszeni. Szczęśliwie w okolicy podróżował św. Jerzy i zobaczywszy księżniczkę ruszył jej na ratunek nie zważając na jej prośby by zawrócił. Pod znakiem krzyża zadał smokowi ciężką ranę, uwiązał go na pasie księżniczki i poprowadził do Silene. Przerażonym mieszkańcom zaoferował, że zabije smoka pod warunkiem, że nawrócą się na chrześcijaństwo. Na miejscu, gdzie padł smok, król zbudował kościół pod wezwaniem NMP i św. Jerzego. Z ołtarza biło źródło, które leczyło wszystkie choroby.

Św. Jerzy, ikona bizantyńska.

Św. Jerzy, Livre d’heures, Londres, koniec XIV w.

Paolo Uccello, Św. Jerzy, 1460.

Św. Jerzy, Bazylika NMP, Gdańsk, XV w.

Bernt Notke, Św. Jerzy, Kościół św. Mikołaja, Sztokholm, 1489.

Rafael, Św. Jerzy, 1506.

Albrecht Altdorfer, Św. Jerzy w lesie, 1510.

Jacopo Tintoretto, Św. Jerzy, 1560.

Św. Jerzy, Schatzkammer of Münchener Residenz, 1598.

Peter Paul Rubens, Św. Jerzy, 1620.

Dante Gabriel Rossetti, Ślub św. Jerzego i księżniczki Sabry, 1857.

Edward Burne-Jones, Św. Jerzy, 1865-67.

Gustave Moreau, Św. Jerzy, 1890.

Briton Rivière, Św. Jerzy, ok. 1914.

Harold Nelson (1871—1948), Św. Jerzy.

W indo-europejskiej mitologii istnieje wiele postaci jeźdźców zabijających smoki i inne stwory, którzy mogli w jakiś sposób mieć wpływ na powstanie legendy o św. Jerzym – hettycki Bóg Burzy Tarhun zabijający smoka  Illuyankas, babiloński Marduk i Tiamat, mezopotamska legenda o zabiciu latającego smoka Labbu,  Horus pokonujący Setha pod postacią krokodyla, frygijski i tracki Bóg Nieba – jeździec Sabazios, Dzeus i Tyfon, Apollo i Python, Perseusz uwalniający Andromedę, Bellerofont i Chimera czy Thor i Jörmungandr z opowieści o  Ragnaroku. Najczęściej próbuje doszukiwać się korzeni w przedstawieniach Sabaziosa oraz w mitach przekazanych przez popularnego w średniowieczu Owidiusza.

Horus zabijający Setha, IV w. n. e.

Bogowie Nieba zabijający Illuyankas, ortostat z Lwiej Bramy, Malitiya, 850-800 p. n. e.

Sabazios, Tracja.

Bellerofon zabijający Chimerę, czerwonofigurowy epinetron, Attyka, 425–420 p. n. e.

k.

.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s