Triumfy gdańskie

Wizyta króla lub wysoko postawionej persony była dla każdego miasta ważnym wydarzeniem. Nie inaczej było w Gdańsku – kiedy przybywał król, sam lub z małżonką albo tylko ona (jeszcze lepiej, jeśli wizyta zbiegała się w czasie z zaślubinami, koronacją lub narodzinami potomka), organizowano wjazd triumfalny, któremu towarzyszyły liczne ceremonie i spektakle. Dzięki nim miasto i wspólnoty miejskie mogły się właściwie zaprezentować i podkreślić swój prestiż, była to także okazja do działań dyplomatycznych (np. skłonienie do nadania przywilejów, korzystnych umów, pokoju).

Bartholomaus Milwitz, Wjazd królowej Ludwiki Marii Gonzagi do Gdańska, 1646.

Wilhelm Hondius, Brama triumfalna z okazji ślubu króla Władysława IV Wazy z Ludwiką Marią Gonzagą, 1646.

 

Wjazdy triumfalne odbywały się w Gdańsku na Trakcie Królewskim – od Bramy Wyżynnej, przez ulicę Długą do Długiego Targu. Na początku przeważnie wręczano klucze do miasta i wygłaszano mowy pochwalne, po czym ruszano traktem mijając kolejne atrakcje i odbierając hołdy. Na trasie przemarszu ustawiano bogato dekorowane, tymczasowe bramy triumfalne o drewnianej konstrukcji, na których często występowali aktorzy lub muzycy. Do ich budowy i dekoracji zatrudniano czołówkę twórców gdańskich (np. Izaak van der Blocke). Dodatkowe atrakcje stanowiły opery, maskarady, żywe obrazy, turnieje, pokazy tańców (także w wykonaniu cechów, największym powodzeniem cieszyły się występy kuśnierzy i cieśli), popisy akrobatyczne, dialogi inscenizowane, fajerwerki czy konkurs wspinania się na maszt, na którego szczycie czekała nagroda. Każdej z takich uroczystości towarzyszyły pamiątkowe ilustrowane druki z opisami.

P. Bock, Brama triumfalna na wjazd Jana III do Gdańska, 1677.

Brama triumfalna z Atlasem i Herkulesem (Arcus Gratiae et Pacis) wystawiona w Gdańsku na cześć Ludwiki Marii Gonzagi w 1646 roku, Jeremiasz Falck wg Adolfa Boya, 1646.

Organizatorom uroczystości nie brakowało fantazji, o czy mogą świadczyć dwa przykłady. Z okazji wizyty Ludwiki Marii Gonzagi, małżonki Władysława IV Wazy, w 1646 r. wzniesiono bramę (oczywiście nie jedyną) nazwaną Arcus Gratiae et Pacis  – na postumentach dekorowanych emblematami ustawiono figury Atlasa i Herkulesa dźwigające panoramę Gdańska, nad którą rozpościerał się tęczowy łuk, pod panoramą na kwiatowej girlandzie z amorkiem zawieszono czterowiersz z alegorycznym portretem króla. Atrakcją bramy było to, że dzięki mechanizmom i ukrytym w środku ludziom figury Atlasa i Herkulesa poruszały się i przemawiały po łacinie i francusku. Wieczorem natomiast zorganizowano pokaz fajerwerków – na scenie ustawiono cztery piramidy oplecione laurem, między nimi trzy baseny, w których pływały syreny i wielobarwne serca. W środku znajdowała się  figura Wenus na kwadrydze i Herkules walczący z hydrą i Cerberem. Za nimi stała sosna ze złotymi i srebrnymi szyszkami – drzewo stanęło w płomieniach, kiedy  zleciały na nią dwa błyszczące orły. W tym czasie hydra i Cerber okładane herkulesową maczugą (głośno przy tym rycząc) eksplodowały racami. Następnie spłonął Herkules z resztą menażerii, ognia uniknęła tylko Wenus, nad którą rozbłysł napis Vive le Roy, Vive la Royne.

Fajerwerk gdański z okazji koronacji Jana III Sobieskiego, 1677.

J. M. Gockheller, Widok gdańskiego fajerwerku z okazji koronacji Michała Korybuta Wiśniowieckiego

Uroczystości tego typu odbywały się w wielu miejscach, jednak skala i poziom artystyczny triumfów gdańskich nie mają swoich odpowiedników w sztuce Rzeczypospolitej.

 

k.

Bibliografia:

M. Kaleciński, Mity Gdańska. Antyk w publicznej sztuce protestanckiej Res Publiki, Gdańsk 2011

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s