Jędrzej Wawro

Chyba odeszliśmy trochę od tematyki założonej na początku i żeby zasłużyć na nazwę „łowcy sosrębów” czas na powrót do korzeni. Zatem dzisiaj wpis bardzo na ludowo 😉

Jędrzej Wawro przy pracy.

Andrzej Wawro, znany także jako Jędrzej Wowro, to jedna z najbarwniejszych postaci w polskiej sztuce ludowej.Urodził się w 1864 r. w Gorzeniu Dolnym k. Wadowic. Jego życie nie wyróżniało się spośród żywotów innych mieszkańców wsi tamtych czasów. Ojciec był  co prawda bogatym gospodarzem, przez chwilę nawet wójtem, jednak stracił majątek; kilkoro z rodzeństwa zmarło młodo, pozostała część rodziny poświęcała się utrzymaniu gospodarstwa. Jędrzejowi nie była dana edukacja w szkole (na zawsze pozostał analfabetą), swoje nauki czerpał z życia codziennego, kazań kościelnych, a potem, dzięki swojej pierwszej żonie, z opowieści o świętych. Imał się różnych zajęć – pracował w kopalni, papierni, pomagał w innych gospodarstwach, był nawet grabarzem. Kiedy pozwalał mu na to czas i okoliczności wyjmował kozik i rzeźbił.

Jędrzej Wawro, Ptaszki.

Jędrzej Wawro, Żyrandol, 1923-32.

Zapewne nigdy nie pomyślałby, że ma zadatki na artystę, gdyby los nie zetknął go w roku 1923 z Emilem Zegadłowiczem, znanym poetą okresu międzywojennego. Mieszkający niemal po sąsiedzku poeta był zafascynowany postacią Wawry i szybko został jego mecenasem i przyjacielem. Nazywał go „świątkarzem beskidzkim” i uważał za „najszczerszego artystę polskiego dzielącego wielkość swej prostoty z szeregiem bezimiennych snycerzy ludowych”. Napisał, że istotą Wowry są „łocy, bieda, głowa i palice: ciekawość patrząca i widząca, miłość potrzebująca, rozumienie radosne i wiedza techniczna.” Zegadłowicz promował Wawrę (tak skutecznie, że jego prace zostały wystawione nawet w Paryżu i Nowym Jorku) i zachęcał go do dalszej pracy, jako hołd dla artysty napisał Balladę o Wowrze, powsinodze beskidzkim, świątkarzu, o Bogu prawdziwym i Chrystusie frasobliwym rzeźbiącym patrona Beskidu

Jędrzej Wawro, Chrystus frasobliwy.

Jędrzej Wawro, Matka Boska, 1936.

Jędrzej Wawro był przede wszystkim rzeźbiarzem – tworzył figury Chrystusa, Marii i świętych, postacie świeckie są w jego twórczości marginalne. Swoje prace często bogato zdobił motywami roślinnymi, ptakami i aniołami. Miał także krótki epizod z grafiką – za namową Zegadłowicza wykonał 20 klocków drzeworytniczych, tzw. Piecątek beskidzkich, z których odbitki zostały potem wydane. Wawro był także znakomitym gawędziarzem jego opowieści zostały zebrane przez etnografa Tadeusza Seweryna i wydane w książce Świątkarz-powsinoga.

Jędrzej Wawro, Chrystus Frasobliwy, 1937.

Jędrzej Wawro, Archanioł Michał walczący z diabłem, 1937.

Jędrzej Wawro, Archanioł Michał strącający antychrysta do piekieł, klocek drzeworytniczy, 1925-28.

Jędrzej Wawro, Dzieciątko Jezus, 1925-28.

Talent kiełkował w Jędrzeju Wawro od zawsze i został z nim na zawsze. Tworzyć na poważnie zaczął późno, jednak kiedy mógł się temu poświęcić już na dobre, wykorzystał tę szansę skwapliwie i nie rozstawał się z narzędziami aż do śmierci (w 1937 r.). Pozostawał przy tym osobą prostolinijną i pełną autentyzmu, żyjącą według odwiecznych zasad i prawd życiowych.

 

 

Cytaty – E. Zegadłowicz, E. Kozikowski, O Jędrzeju Wowrze snycerzu beskidzkim. Wspomnienia, szkice, wiersze i opowiadania, Warszawa 1957, za: Chwalebne świątki i świątobliwe ptaszki Jędrzeja Wowry – powsinogi beskidzkiego na kulturaludowa.pl.

 

Polecam wirtualną wystawę Jędrzej Wawro – drzeworytnik mimo woli

http://www.drzeworyty.pl/wystawy/jedrzej-wawro–drzeworytnik-mimo-woli.html#

k.

 

 

Reklamy

2 thoughts on “Jędrzej Wawro

  1. Bardzo fajny blog. Ankieta niefajna, bo ja bym chciał zaznaczyć parę pozycji a moge tylko jedną. Więcej malarstwa i to tego mniej znanego, wiecej rzeźby, więcej sztuki ludowej ze wskazaniem na polską sztukę w ogóle. Pozdrawiam.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s